Sivamahimnastava
Based on: The Mahimnastava or Praise of Shiva's Greatness. Edited, translated,
and presented in illustrations by W.\ Norman Brown. Poona: American
Institute of Indian Studies 1965.
E-text prepared by Harunaga Isaacson, 2002.
% NB Brown's most important source an inscription on the Amaresvara temple
% at Mandhata in the district of Nimad on the northern
% bank of the Narmada river. Dated Samvat 1120 or 1220 (November 21, 1063
% or October 27, 1163 AD).
ANALYTIC TEXT (BHELA conventions)
THIS GRETIL TEXT FILE IS FOR REFERENCE PURPOSES ONLY!
COPYRIGHT AND TERMS OF USAGE AS FOR SOURCE FILE.
Text converted to Unicode (UTF-8).
(This file is to be used with a UTF-8 font and your browser's VIEW configuration
set to UTF-8.)
| description: | multibyte sequence: |
| long a | ā |
| long A | Ā |
| long i | ī |
| long I | Ī |
| long u | ū |
| long U | Ū |
| vocalic r | ṛ |
| vocalic R | Ṛ |
| long vocalic r | ṝ |
| vocalic l | ḷ |
| vocalic L | Ḷ |
| long vocalic l | ḹ |
| velar n | ṅ |
| velar N | Ṅ |
| palatal n | ñ |
| palatal N | Ñ |
| retroflex t | ṭ |
| retroflex T | Ṭ |
| retroflex d | ḍ |
| retroflex D | Ḍ |
| retroflex n | ṇ |
| retroflex N | Ṇ |
| palatal s | ś |
| palatal S | Ś |
| retroflex s | ṣ |
| retroflex S | Ṣ |
| anusvara | ṃ |
| visarga | ḥ |
| long e | ē |
| long o | ō |
| l underbar | ḻ |
| r underbar | ṟ |
| n underbar | ṉ |
| k underbar | ḵ |
| t underbar | ṯ |
Unless indicated otherwise, accents have been dropped in order
to facilitate word search.
For a comprehensive list of GRETIL encodings and formats see:
http://gretil.sub.uni-goettingen.de/gretil/gretdiac.pdf
and
http://gretil.sub.uni-goettingen.de/gretil/gretdias.pdf
For further information see:
http://gretil.sub.uni-goettingen.de/gretil.htm
mahimnaḥ pāraṃ te paramaviduṣo yady asadṛśī
stutir brahmādīnām api tadavasannās tvayi giraḥ |
athā7vācyaḥ sarvaḥ svamatipariṇāmāvadhi gṛṇan
mamā7py eṣa stotre hara nirapavādaḥ parikaraḥ || Smst_1
atītaḥ panthānaṃ tava ca mahimā vāṅmanasayor
atadvyāvṛttyā yaṃ cakitam abhidhatte śrutir api |
sa kasya stotavyaḥ katividhaguṇaḥ kasya viṣayaḥ
pade tv arvācīne patati na manaḥ kasya na vacaḥ || Smst_2
madhusphītā vācaḥ paramam amṛtaṃ nirmitavatas
tava brahman kiṃ vāg api suraguror vismayapadam |
mama tv etāṃ vāṇīṃ guṇakathanapuṇyena bhavataḥ |
punāmī7ty arthe 'smin puramathana buddhir vyavasitā || Smst_3
tavai8śvaryaṃ yat taj jagadudayarakṣāpralayakṛt
trayīvastu vyastaṃ tisṛṣu guṇabhinnāsu tanuṣu |
abhavyānām asmin varada ramaṇīyām aramaṇīṃ
vihantuṃ vyākrośīṃ vidadhata ihai7ke jaḍadhiyaḥ || Smst_4
kimīhaḥ kiṃkāyaḥ sa khalu kimupāyas tribhuvanaṃ
kimādhāro dhātā sṛjati kimupādāna iti ca |
atarkyaiśvarye tvayy anavasaraduḥstho hatadhiyaḥ
kutarko 'yaṃ kāṃścin mukharayati mohāya jagataḥ || Smst_5
ajanmāno lokāḥ kim avayavavanto 'pi jagatām
adhiṣṭhātāraṃ kiṃ bhavavidhir anādṛtya bhavati |
anīśo vā kuryād bhuvanajanane kaḥ parikaro
yato mandās tvāṃ praty amaravara saṃśerata ime || Smst_6
trayī sāṃkhyaṃ yogaḥ paśupatimataṃ vaiṣṇavam iti
prabhinne prasthāne param idam adaḥ pathyam iti ca |
rucīnāṃ vaicitryād ṛjukuṭilanānāpathajuṣāṃ
nṛṇām eko gamyas tvam asi payasām arṇava iva || Smst_7
mahokṣaḥ khaṭvāṅgaṃ paraśur ajinaṃ bhasma phaṇinaḥ
kapālaṃ ce7tī7yat tava varada tantropakaraṇam |
surās tāṃ tām ṛddhiṃ dadhati tu bhavadbhrūpraṇihitāṃ
na hi svātmārāmaṃ viṣayamṛgatṛṣṇā bhramayati || Smst_8
dhruvaṃ kaścit sarvaṃ sakalam aparas tv adhruvam idaṃ
paro dhrauvyādhrauvye jagati gadati vyastaviṣaye |
samaste 'py etasmin puramathana tair vismita iva
stuvañ jihremi tvāṃ na khalu nanu dhṛṣṭā mukharatā || Smst_9
tavai8śvaryaṃ yatnād yad upari viriñco harir adhaḥ
paricchettuṃ yātāv analam analaskandhavapuṣaḥ |
tato bhaktiśraddhābharagurugṛṇadbhyāṃ giriśa yat
svayaṃ tasthe tābhyāṃ tava kim anuvṛttir na phalati || Smst_10
ayatnād āpādya tribhuvanam avairavyatikaraṃ
daśāsyo yad bāhūn abhṛta raṇakaṇḍūparavaśān |
śiraḥpadmaśreṇīracitacaraṇāmbhoruhabaleḥ
sthirāyās tvadbhaktes tripurahara visphūrjitam idam || Smst_11
amuṣya tvatsevāsamadhigatasāraṃ bhujavanaṃ
balāt kailāse 'pi tvadadhivasatau vikramayataḥ |
alabhyā pātāle 'py alasacalitāṅguṣṭhaśirasi
pratiṣṭhā tvayy āsīd dhruvam upacito muhyati khalaḥ || Smst_12
yadṛddhiṃ sutrāmṇo varada paramoccair api satīm
adhaś cakre bāṇaḥ parijanavidheyatribhuvanaḥ |
na tac citraṃ tasmin varivasitari tvaccaraṇayor
na kasyā unnatyai bhavati śirasas tvayy avanatiḥ || Smst_13
akāṇḍabrahmāṇḍakṣayacakitadevāsurakṛpā-
vidheyasyā8sīd yas trinayana viṣaṃ saṃhṛtavataḥ |
na kalmāṣaḥ kaṇṭhe tava na kurute na śriyam aho
vikāro 'pi ślāghyo bhuvananbhayabhaṅgavyasaninaḥ || Smst_14
asiddhārthā nai7va kvacid api sadevāsuranare
nivartante nityaṃ jagati jayino yasya viśikhāḥ |
sa paśyan īśa tvām itarasurasādhāraṇam abhūt
smaraḥ smartavyātmā na hi vaśiṣu pathyaḥ paribhavaḥ || Smst_15
mahī pādāghātād vrajati sahasā saṃśayapadaṃ
padaṃ viṣṇor bhrāmyadbhujaparigharugṇagrahagaṇam |
muhur dyaur dauḥsthyaṃ yāty anibhṛtajaṭātāḍitataṭā
jagadrakṣāyai tvaṃ naṭasi nanu vāmai9va vibhutā || Smst_16
viyadvyāpī tārāgaṇaguṇitaphenodgamaruciḥ
pravāho vārāṃ yaḥ pṛṣ.atalaghudṛṣṭaḥ śirasi te |
jagad dvīpākāraṃ jaladhivalayaṃ tena kṛtam ity
anenai7vo7nneyaṃ dhṛtamahima divyaṃ tava vapuḥ || Smst_17
rathaḥ kṣoṇī yantā śatadhṛtir agendro dhanur atho
rathāṅge candrārkau rathacaraṇapāṇiḥ śara iti |
didhakṣos te ko 'yaṃ tripuratṛṇam āḍambaravidhir
vidheyaiḥ krīḍantyo na khalu paratantrāḥ prabhudhiyaḥ || Smst_18
haris te sāhasraṃ kamalabalim ādhāya padayor
yad ekone tasmin nijam udaharan netrakamalam |
gato bhaktyudrekaḥ pariṇatim asau cakravapuṣā
trayāṇāṃ rakṣāyai tripurahara jāgarti jagatām || Smst_19
kratau supte jāgrat tvam asi phalayoge kratumatāṃ
kva karma pradhvastaṃ palati puruṣārādhanam ṛte |
atas tvāṃ samprekṣya tratuṣu phaladānapratibhuvaṃ
śrutau śraddhāṃ baddhvā dṛḍhaparikaraḥ karmasu janaḥ || Smst_20
kriyādakṣo dakṣaḥ kratupatir adhīśas tanubhṛtām
ṛṣīṇām ārtvijyaṃ śaraṇada sadasyāḥ suragaṇāḥ |
kratubhraṃśas tvattaḥ kratuphalavidhānavyasanino
dhruvaṃ kartuḥ śraddhāvidhuram abhicārāya hi makhāḥ || Smst_21
prajānāthaṃ prasabham abhikaṃ svāṃ duhitaraṃ
gataṃ rohidbhūtāṃ riramayiṣum ṛśyasya vapuṣā |
dhanuṣpāṇer yātaṃ divam api sapatrākṛtam amuṃ
trasantaṃ te 'dyā7pi tyajati na mṛgavyādharabhasaḥ || Smst_22
svalāvaṇyāśaṃsādhṛtadhanuṣam ahnāya tṛṇavat
puraḥ pluṣṭaṃ dṛṣṭvā puramathana puṣpāyudham api |
yadi straiṇaṃ yamanirata dehārdhaghaṭanād
avaiti tvām addhā bata varada mugdhā yuvatayaḥ || Smst_23
śmaśāneṣv ākrīḍā smarahara piśācāḥ sahacarāś
citābhasmālepaḥ srag api nṛkaroṭīparikaraḥ |
amāṅgalyaṃ śīlaṃ tava bhavatu nāmai7vam akhilaṃ
tathā9pi smart.Rṇāṃ varada paramaṃ maṅgalam asi || Smst_24
manaḥ pratyak-citte savidham avadhāyā8ttamarutaḥ
prahṛṣyadromāṇaḥ pramadasalilotsaṅgitadṛśaḥ |
yad ālokyā8hlādaṃ hrada iva nimajyā7mṛtamaye
dadhaty antas tattvaṃ kim api yaminas tat kila bhavān || Smst_25
tvam arkas tvaṃ somas tvam asi pavanas tvaṃ hutavahas
tvam āpas tvaṃ vyoma tvam u dharaṇir ātmā tvam iti ca |
paricchinnām evaṃ tvayi pariṇatā bibhrati giraṃ
na vidmas tat tattvaṃ vayam iha tu yat tvaṃ na bhavasi || Smst_26
trayīṃ tisro vṛttīs tribhuvanam atho trīn api surān
nakārādyair varṇais tribhir abhidadhat tīrṇavikṛti |
turīyaṃ te dhāma dhvanibhir avarundhānam aṇubhiḥ
samastaṃ vyastaṃ tvāṃ śaraṇada gṛṇātī7m iti padam || Smst_27
bhavaḥ śarvo rudraḥ paśupatir atho7graḥ sahamahāṃs
tathā bhīmeśānāv iti yad abhidhānāṣṭakam idam |
amuṣmin pratyekaṃ pravicarati deva śrutir api
priyāyā7smai dhāmne praṇihitanamasyo 'smi bhavate || Smst_28
namo nediṣṭhāya priyadava daviṣṭhāya ca namo
namaḥ kṣodiṣṭhāya smarahara mahiṣṭhāya ca namaḥ |
namo varṣiṣṭhāya trinayana yaviṣṭhāya ca namo
namaḥ sarvasmai te tad idam iti sarvāya ca namaḥ || Smst_29
bahularajase viśvotpattau bhavāya namo namaḥ
prabalatamase tatsaṃhāre harāya namo namaḥ |
janasukhakṛte sattvotpattau mṛdāya namo namaḥ
pramahasi pade nistraiguṇye śivāya namo namaḥ || Smst_30
kṛśapariṇati cetaḥ kleśavaśyaṃ kva ce7daṃ
kva ca tava guṇasīmollaṅghinī śāśvadṛddhiḥ |
iti cakitam anandīkṛtya māṃ bhaktir ādhād
varaca caraṇayos te vākyapuṣpopahāram || Smst_31
% pariśiṣṭam: Additional verses in all MSS (!!) but not in the inscription
asitagirisamaṃ syāt kajjalaṃ sindhupātre
surataruvaraśākhā lekhanī patram urvī |
likhati yadi gṛhītvā śāradā sarvakālaṃ
tad api tava guṇānām īśa pāraṃ na yāti || Smst_Add_1
asurasuramunīndrair arcitasye7ndumauleḥ
prathitaguṇamahimno nirguṇasye8śvarasya |
sakalaguṇavariṣṭhaḥ puṣpadantābhidhāno
ruciram alaghuvṛttaiḥ stotram etac cakāra || Smst_Add_2
aharā7har anavadyaṃ dhūrjaṭe stotram etat
paṭhati paramabhaktyā śuddhacittaḥ pumān yaḥ |
sa bhavati śivaloke rudratulyaḥ sadātmā
pracurataradhanāyuḥ putravān kīrtimāṃś ca || Smst_Add_3
maheśān nā7paro devo mahimno nā7parā stutiḥ |
aghorān nā7paro mantro nā7sti tattvaṃ guroḥ param || Smst_Add_4
dīkṣā dānaṃ tapas tīrthaṃ jñānaṃ yāgādikāḥ kriyāḥ |
mahimnas tava pāṭhasya kalāṃ nā7rhanti ṣoḍaśīm || Smst_Add_5
āsamāptam idaṃ stotraṃ puṇyaṃ gandharvabhāṣitam |
anaupamyaṃ manohāri śivam īśvaravarṇanam || Smst_Add_6
kusumadaśananāmā sarvagandharvarājaḥ
śiśuśaśadharamauler devadevasya dāsaḥ |
sa khalu nijamahimno bhraṣṭa evā7sya roṣāt
stavanam idam akārṣīd divyadivyaṃ mahimnaḥ || Smst_Add_7
suragurum abhipūjya svargamokṣaikahetuṃ
paṭhati yadi manuṣyaḥ prāñjalir nā7nyacetāḥ |
vrajati śivasamīpaṃ kinnaraiḥ stūyamānaḥ
stavanam idam amoghaṃ puṣpadantapraṇītam || Smst_Add_8
śrīpuṣpadantamukhapaṅkajanirgatena stotreṇa kilbiṣahareṇa harapriyeṇa |
kaṇṭhasthitena paṭhitena gṛhasthitena samprīṇito bhavati bhūtapatir maheśaḥ || Smst_Add_9
apūrvaṃ lāvaṇyaṃ vivasanatanos te vimṛṣatāṃ
munīnāṃ dārāṇāṃ samajani sa ko 'py avyatikaraḥ |
yato bhagne guhye sakṛd api saparyāṃ vidadhatāṃ
dhruvaṃ mokṣaṃ līlāṃ kim api puruṣārthaṃ prasavite || Smst_Add_10
vapuḥprādurbhāvād anumitam idaṃ janmani purā
purāre nai7vā7haṃ kvacid api bhavantaṃ praṇatavān |
naman muktaḥ sampraty atanur aham agre 'py anatimān
maheśa kṣantavyaṃ tad idam aparādhadvayam api || Smst_Add_11
ity eṣā vāṅmayī pūjā śrīmacchaṃkarapādayoḥ |
arpitā tena deveśaḥ prīyatāṃ me sadāśivaḥ || Smst_Add_12
tava tattvaṃ na jānāmi kīdṛśo 'si maheśvara |
yādṛśo 'si mahādeva tādṛśāya namo namaḥ || Smst_Add_13
ekakālaṃ dvikālaṃ vā trikālaṃ yaḥ paṭhen naraḥ |
lambapāśavinirmuktaḥ śivalokaṃ sa gacchati || Smst_Add_14
kīrtanena hi rudrasya pāpaṃ yāti sahasradhā |
pracaṇḍapavanenai7va dhanaṃ jaladamaṇḍalam || Smst_Add_15